THƠ TUYỂN

21 bài thơ tuyển chọn, mong phổ biến.

Kể từ dưới lên có những bài: Từ 1 đến 9: Chín bài thơ với đề-tài Vật lý Vũ trụ 10/Thiết lộ khuất  11/Tiếng cúc-cu trên thành phố Walnut  12/Con đường mang tên đại-tá Grimaud  13/Lả trắng hoa bay  14/Chuyến tàu và dĩ vãng đan chen  15/Tôi chứng kiến những mất dấu ở Sài Gòn16/Bài Thơ Từ Luân Đôn Qua Paris 17/Cũng Một Lần Đến Với Paris 18/ Trên Tàu Điện Từ Paris Đêń Zurich 19/ Cầu Mỹ Thuận, Cảm tạ ngày đi qua 20/ Qua vùng đất thấp Charleston-Savannah 21/.Ngược Dòng Vạn Dặm Trường Giang.

Ngược Dòng

Vạn Dặm Trường Giang

(This poem was translated into English, next)

Dòng sông không phải bắt nguồn từ không gian

Của bình nguyên tuyết trắng

Qua rừng núi bạt ngàn

Dòng sông đã bắt nguồn từ thời gian

Do tình thương quá khứ

Do muôn trùng kỷ niệm miên man.

Phải, dòng nước tâm tư ra đi từ đất lành

Vang xa tiếng hát ru con của quê hương thời tuổi mộng

Bên cầu tàu Mỹ Tho đèn lu đèn tỏ

Nhớ về Sài Gòn đèn ngọn đỏ ngọn xanh

Phải, ngọn nguồn sẽ khởi hành từ quê hương

Tất cả sẽ được kể từ dĩ vãng

Câu chuyện một dòng sông sẽ không đi về cửa biển

Chín Con Rồng sẽ bơi ngược tạm biệt trùng dương…

Dẫn khởi kể từ quê tôi có hàng dừa xanh trường cửu

Những đồng bằng cũng rợp bóng cò bay

Một đám dân hiền lành, có khi quả cảm

An phận đời nghe nước chảy đêm ngày…

Dẫn khởi từ đất nước chúng tôi có quá trình lịch sử

Thăng trầm trong bụi cuốn bánh xe quay

Không xây mộng trường chinh

Không dựng đền tháp công trình vĩ đại

Sống hòa đồng với mọi sắc dân bằng cảm thông

Bằng ngôn ngữ độc âm Nam Á-Nam Đảo cội nguồn.

Quê hương chúng tôi là nước Việt Nam

Ven bờ trùng dương sóng vỗ

Cuộc chiến nào từng rung chuyển núi non

Từ rừng xa xanh về miền châu thổ

Bóng lê dân trên khắp nẻo đường mòn.

Chúng tôi đã nhiều khổ đau

Chúng tôi ước mơ hòa bình thế giới

Cũng như con sông Xuyên Á nước về dịu ngọt

Yên bình cho đến cả ngàn sau…

*

Xuyên Á Xuyên Á

Ngược dòng mà đi, dòng sông muôn dặm

Chảy dọc trời xa: giải nước khổng lồ

Mặt trăng đỏ lừ chặn đường qua biên giới

Và võ vàng trên điêu tàn phế tích hư vô.

Ngã ba biên giới, ngã ba cuộc đời

Nước chảy mông mênh nước lên Biển Hồ

Đường chia đất đai, đường chia dân tộc

Những cuộc tranh hùng là xương trắng khăn sô.

Hỡi bí mật Đế Thiên, hỡi linh thiêng Đồng Tháp

Nước của tình thương xuyên qua bao hiêu thế kỷ?

Vượt lên bao nhiêu cơ đồ?

Hai dân tộc mong tìm đường thân thiện

Nhạc của đại hòa trên sóng nước mấp mô…

*

Xuyên Á Xuyên Á

Đường qua xứ Lào, đường qua An Lạc

Dòng nước sonh hành đường lộ xa xăm

Xứ của người dân lang thang thung lũng

Triết lý cuộc đời sống thác bao năm

Dòng nước êm ru qua miền đất Phật

Mái chùa cong huyền ảo đêm rằm

Đất của ngoại nhân đi tìm sự nghiệp

Súng đạn lên đường trong gió rét căm căm.

Trong chiến cuộc nghe từ Sầm Nứa

Một người hiền vượt biển đến Nam Tha

Bác sĩ Thomas Adooley

Vào thung lũng dựng nhà

Giúp những đời nghèo khổ

Sống với núi non lửa hồng cháy đỏ

Mưa trút và súng nổ nghe xa…

*

Xuyên A Xuyên Á

Bên kia bờ là xanh xanh trùng điệp

Là vương quốc hòa bình phương Đông

Sông nước ngược xuôi kinh thành Vọng Các

Thành quách hoàng gia trăng sáng mênh mông

Suốt bao năm không chinh chiến

Cuộc sống hiền như nhịp nước trên sông

Bên kia bờ là Đông Dương sôi động

Đời nơi đây êm ả nước bềnh bồng

Dòng nước còn đi còn đi mãi

Mặc cõi đời ai được ai không

Tiễn đưa bằng tiếng hát

Bờ bến chim ca trong buổi mai hồng.

*

Xuyên Á Xuyên Á

Dòng nước chảy vào Quốc Gia Phật Giáo Á Châu

Đi ngang qua khoảnh khắc

Mà lưu luyến tiếng kinh cầu

Núi xanh trùng trùng điệp điệp

Ngã ba rẽ vào Miến Điện thâm sâu

Trên núi cao, thời Thế Chiến có con đường chiến lược

Chạy ngoằn ngoèo hoang phế đã từ lâu

Người dân không muốn nhắc nhở

Chiến chinh rồi còn được những gì đâu?

Có một đoàn quân bại trận lẫn trốn

Rồi phôi pha trong mưa gió công hầu…

*

Xuyên Á Xuyên Á

Nước chảy ngược dòng, nước vào Bách Việt

Nước vào nguồn mạch: Thanh Hải, Trung Hoa

Mênh mông hoàng thổ

Tuyết trắng chan hòa

Vùng văn minh Đông Á

Miền bí sử thâm cung

Dãy Thiên Sơn rền vang quá khứ

Trống chiêng tướng mã binh hùng

Xứ của rừng mai ẩn sĩ

Người của Chiến Quốc lao lung

Dòng Dương Tử tràn đầy thơ nhạc

Đường biên cương giặc giã Phiên Ngung

Nước ngược về đây tìm đường kết hợp

Nối những trời mây Đại Đông Á muôn trùng

Bởi vì đâu mà tranh chấp

Sao chẳng hòa đồng hát bản tình chung.

Việt Nam là duyên hải

Ai-Lao, Cam-Bốt thành miền Trung

Miến Điện, Thái Lan: sườn Tây vững chắc

Gió không nhà trên rừng lá cây rung

Dòng Mekong thông nguồn đi suốt tận

Trường giang ca trên sóng nước chập chùng…

*

TRẦN VĂN NAM

(Bài đã đăng trong tuần san “Nghệ Thuật”, Sài Gòn, Xuân Bính Ngọ 1966; trên Tạp chí “Thế Kỷ 21″, Nam California, số 219, tháng 7 năm 2007; trong bộ sưu tập “Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến”, nhà xuất bản Thư-Ấn-Quán, New Jersey, năm 2007; trong tập san “Đồng Nai-Cửu Long” của Lê Văn Duyệt Foundation, số 11 năm 2010; trên mạng “diendantheky.net” ngày 21.8. 2010); trên website  “banvannghe.com” ngày 12 tháng 2 năm 2012; trong bộ sưu tập “Trường Ca Việt Nam: Tác Giả và Tác Phẩm” của ông Đỗ Quyên năm 2012; và trong Giai phẩm Xuân Nhật Báo Việt Báo, Westminster, California, Xuân Giáp Ngọ 2014; trong mục Văn Học của “diendantheky.net” ngay 03 tháng 4 năm 2016; trong cuốn sách “Sắp Ngửa” của tác-giả Trần Yên Hòa, xuất bản năm 2016)

UPSTREAM THE TEN-THOUSAND-MILE LONG RIVER

(Translated by: Nguyễn Thị Bích Nga)

The river didn’t begin from the space

of the plain covered by white snow

through the endless forests and mountains.

The river did begin from the time

thanks to loving the past

due to myriads of constant memories.

Yes, the current of thought departed from the good land

where the lullaby of the country in the dreaming age was sounding.

“By My Tho wharf with dim lights and bright ones,

we missed Sai-Gon with red lights and green ones”

Yes, the origin would start from the country,

all would be told from the past,

the story of a river that never ran to the seaport,

Nine Dragons would swim upstream, saying good-bye to the ocean.

The story began with eternal green coconut trees of my country,

with the plains was full of flying storks,

with a bunch of good-natured and brave people

who were content with their fates,

listening to the water running days and nights…

The story began with our country’s historical process

was up and down in the dust, made the wheels whirl.

We didn’t build the dream of long-march,

the temples, the towers or the great projects.

We lived sociably and understandably with all ethnic groups,

using our monosyllabic language of South Asian - South Island origin.

Our country was Viet Nam

laying by the ocean with the waves crashing onto the shore,

with the civil war used to shake the mountains,

with our people dragging their feet on the trails,

from the remote green forests to the deltas.

We suffered great misery,

dreaming the peace for the world,

as well as Trans-Asia river brought the sweet water

and the peace to thousand lives after…

*

Trans-Asia! Trans-Asia!

Kept on upstreaming – the ten-thousand-mile river!

Ran along the far away horizon – the giant strip of water!

The deep red moon blocked the way to go through the border,

then turned into pale on the devastated ruins.

The water ran non-stop upstream to Tônlé Sap Lake,

to a fork of the border, a fork of the life,

to the road cutting the land, cutting the people.

After the war there were white bones and mourning headband.

O mysterious Angkor Wat! O sacred Dong Thap!

How many centuries? And how many realm

did the water of love run through?

Two People managed to find a friendly way,

and the music of great peace on the heavy water…

*

Trans-Asia! Trans-Asia!

The roads were leading to Laos, to Peace and Happiness.

and the water was going along with the far away roads.

In the land of people wandering around the valley,

the life philosophy was about living then dying soon.

The water was calmly running through the land of Budhha.

The curving pagoda roof was illusory in the full moon.

There was a person looking for his career on the foreign land.

With the gun, he set off in the very cold wind.

Among the war could be heard from Sam Nua,

there was a good person acrossing the ocean to Nam Tha.

Doctor Thomas Adooley

built houses in the valley,

and helped the poor and miserable people.

He lived with the mountains, with the red fire burning.

The rain was pouring and the shooting sounded from a far distance…

*

Trans-Asia! Trans-Asia!

On the other side of the river bank was the endless green color,

was the Eastern peaceful kingdom.

The water ran up and down to Bangkok imperial city,

the royal palace was shone by the boundless bright moon.

Thanks to not having been war for years,

the life was as calm as the rhythm of water on the river.

There! Exciting Indochine was on the other side of the river,

but the world here was as tender as water floating.

The water kept on running and running

despite who won and who lost in this world.

They saw off together with their songs,

and the birds singing in the early morning.

*

Trans-Asia! Trans-Asia!

The water was running into the Asian Buddism country,

acrossing by that moment,

still being attached to the prayers.

The green mountains were layer upon layer,

then a fork turned into dark and deep Myanmar.

On the high mountain, during the World War,

there was a strategical road

running sinuously and desertedly for years.

People didn’t want to talk about the past,

because they lost everything in the war.

There was a defeated army fleeing and hiding,

then fading in the rains and the winds…

*

Trans-Asia! Trans-Asia!

The river was running upstream into the land of ancient Viet people,

into the water source: Qinghai, China.

The loess was immense,

and white snow was endless.

Here was the East Asian civilization region

as well as the secret history of the inner palace.

Tian Shan mountain was absolutely famous in the past

with countless drums, gongs, generals, horses and powerful army.

It was the place of hermits in the white apricot forest

who used to be imprisoned during the Warring States.

Yangtze river was filled up music and poetry.

The roads at the border were full of Panyu invaders.

The water ran upstream to find a way of combination

to link the myriads of poweful Great East Asian countries.

How come did they have conflict?

Why weren’t they sociable to sing the same love song?

Viet Nam was the coastal

Laos and Cambodia became the central

Myanmar and Thailand were the solid west sides.

Up in the forest, the wind was blowing and shaking the leaves.

Down in the plain, Mekong river was running smoothly to the end.

The long river was singing songs on the heavy water…

(Author: TRAN VAN NAM; Translator: NGUYEN THI BICH NGA)

***


Qua Vùng Đất Thấp

Charleston-Savannah

Một lần đi chắc không ngày trở lại

Tôi đến miền South Carolina

Vùng nhiệt đới ẩm thấp như quê nhà

Chỉ khác rừng thông ven đường bất tận

***

Đại Tây Dương phía đông nằm tiếp cận

Đó đây di tích thời Thuộc Địa Anh

Pháo đài vua George ở khúc sông quanh

Gạch đá bảo tàng gọi người lai vãng.

***

Đất thấp thủy triều hao hao đồng dạng

Và thời tiết như xứ Việt nhiều mưa

Là bãi tập Thủy Quân Lục Chiến xưa

Từ đây lên đường chiến trường thuở trước.

***

Ai người ra đi đã không về được

Họ đến Dakto, ngã xuống Khe Sanh

Rưng thông bãi cũ vẫn trập trùng xanh

Tưởng như một mà hàng hàng thay thế.

***

Dòng người cũng vậy, qua bao thế hệ

Tưởng một dòng mà lớp trước còn đâu

Thăm vài nơi, nghe lịch sử dãi dầu

Mới đây, trăm năm, đều thành thiên cổ.

TRẦN VĂN NAM

Walnut, California, tháng 7 năm 2009

***

Cầu Mỹ Thuận, Cảm Tạ

Ngày Đi Qua

Từ bờ Mỹ Thuận mênh mông

Nhìn qua Sa Ðéc cánh đồng Ðức Tôn *

Trường nào dọi nắng hoàng hôn

Những tà áo trắng lớn khôn với đời

Cầu treo giăng một góc trời

Cám ơn thông suốt, đó lời phù sa

Cầu thế kỷ, tiếng lòng ta

Cám ơn mãn-nhiệm bến phà trăm năm.

TRẦN VĂN NAM

(* Ðức-Tôn trở lại tên cũ là Cái-Tàu-Hạ sau năm 1975)

Walnut, California, tháng 4 năm 2011

***

Bài Thơ Từ Luân Đôn Qua Paris

Đường xe điện EuroStar

Hầm xuyên biển, chuyến tàu qua vọng rền

Trời Anh-Quốc đã một bên

Luân-Đôn từ giã, dễ quên một lần?

Waterloo Bridge, sát gần

Nhớ phim ảnh, bỗng thấy cần khắc ghi:

“Điệu luân-vũ, đêm màu chì

Nàng kỹ-nữ, một thời kỳ chiến tranh”*

Sông Thames soi bóng kinh thành

Rồi đây vĩnh viễn lượn quanh trong hồn

Vòng quay “Con Mắt Luân Đôn”

Có đếm hết những dập dồn ngược xuôi?

Đến đây từ những xa xôi

Rồi về đâu mỗi góc trời biệt phương!

(London, July/7-8/2014)

* Ghi chú: Phim Mỹ “Cầu Waterloo Bridge” (nhan đề tiếng Pháp “La valse dans l’ombre” - Điệu Vũ Trong Bóng Mờ), từng được chiếu ở Sài Gòn, khoảng cuối thập niên 1950 hoặc đầu thập niên 1960)

***

Cũng Một Lần Đến Với Paris

Này đây Nhà Thờ Đức Bà

Xưa đọc truyện, nay chỉ là kế bên

Thơ Nguyên Sa, dòng sông Seine

Vừa mới đến, xe chạy ven kè bờ

Cầu nào trăm tuổi vào thơ?

Mirabeau đó, hững hờ dòng trôi

Lên Eiffel, tháp tầng hai

Paris mãi đẹp trải dài dưới xa

Dư ảnh đèn vàng nhà ga

Thơ Cung Trầm Tưởng, phôi pha dấu tìm

Đêm Paris chẳng im lìm

Khó nghe tàu chạy vọng miền ngoại ô

Lục-Xâm, chưa mùa lá khô

Vàng mơ trong nhạc đợi chờ thu sang

Đường tàu cao-tốc, quá giang

Giã từ, gởi chút cưu mang tâm tình.

(Paris, 10-11/Juillet/2014)

***

Trên Tàu Điện

TừParis Đêń Zurich

Ga Lyon, mái vòm cung

Đường tàu trải khắp mấy vùng Âu Châu

Đoàn tàu cao-tốc chuyển mau

Nhìn ra đồng rộng vàng au lúa mì

Đồng hành, nào dễ mấy khi

Vẻ thanh lịch, tiếng thầm thì nghe hay

Du-ngoạn một chuyến Âu Tây

Như sực tỉnh, chính là đây nhớ thầm

Thụy Sĩ, nước hồ lặng trầm

Vài gợn sóng nhẹ ngoài tầm vấn vương.

(Lucerne-Thụy Sĩ, ngày 14 tháng 7, 2014)

***

Tôi Chứng Kiến

Những Mất Dấu Ở Sài Gòn

Ga Sài Gòn thuở trước

Bên phố chợ Bến Thành

Những lần ngồi tàu suốt

Phập phồng thời chiến tranh.

***

Thôi không là chứng tích

Sài Gòn ba trăm năm

Ga di dời nơi khác

Để buồn khách về thăm.

***

Tưởng tượng thềm ga ấy

Bước xuống, bóng Tản Đà

Phan Khôi, Hàn Mặc Tử

Nhiều bóng nữa đi qua.

***

Còn một nơi đáng nhớ

Khó quên khu Bàn Cờ

Đến đường Lý Thái tổ

Bỗng thấy mình như mơ.

***

Bởi đã từng chứng kiến

Vào năm Năm Mươi Hai

Đỏ trời đêm hỏa hoạn

Khu ngoại ô vành đai.

***

Ngoại ô giờ thị-tứ

Dẫu tên Bàn Cờ quen

Đâu còn phố chằng chịt

Những ngõ hẻm đan chen.

***

Năm Năm-Hai, Đệ Thất

Học trường Lê Bá Cang

Hồn lang thang ngoài cửa

Những cây sao thẳng hàng.

***

Trường lớp xưa dẹp bỏ

Giã từ, nên không hay

Con đường Cao Thắng đó

Tuổi thiếu niên, chốn này.

***

Có thời gian ngắn ngủi

Quán xá đường Hòa Hưng

Ngày với nghề kèm trẻ

Tối ghế bố ngã lưng.

***

Vách thiếc mùa mưa lớn

Buồn, thành tiếng ru đêm

Một ân-tình tưởng đến

Rồi bỗng đi êm đềm.

***

Khu gia-binh gần đó

Nền cũ xưa, bàng hoàng

Đời ai chắc phiêu bạt

Bốn phía, trời mênh mang.

TRẦN VĂN NAM

City of Walnut, California, tháng 3 năm 2006.

***

Chuyến Tàu

Và Dĩ Vãng Đan Chen

Ngang thành phố Walnut

Chuyến tàu chạy mỗi đêm

Hồi còi gọi dĩ vãng

Ngày càng vang vọng thêm.

***

Giữa mùa khô Walnut

Lừng lững chuyến tàu mưa

Ga Sài Gòn từ biệt

Mái giọt, chiều tiễn đưa.

***

Lên phố đồi Walnut

Nhớ bờ đất vươn dài

Dưới thấp, ga Mường Mán

Tưởng tượng ó-ma-lai.

***

Không trạm dừng Walnut

Thương bến ngựa đợi tàu

Ga Tháp Chàm thức giấc

Tàu ghé sớm, qua mau.

***

Đường thẳng băng Walnut

Nhắc khúc quành Nha Trang

Nhà thờ trên núi đá

Tàu về phải đi ngang.

***

Tàu kín bưng Walnut

Thoáng áo trắng bãi trường

Những toa tàu mở cửa

Lộng gió, hè quê hương.

TRẦN VĂN NAM

Walnut, California, tháng 3 năm 2006

***

Lả Trắng Hoa Bay

Lại đến một mùa bông rụng bay

Ngoài trời nắng gió rung hàng cây

Hoa rơi lả trắng trên đường vắng

Khu phố nằm im giấc ngủ ngày.

***

Cây cỏ nào đây không có tên

Bình thường bên cạnh cuộc đời quên

Nhưng trong thớ vỏ khô gầy ấy

Nhựa sống xoay theo một vận trình.

***

Khi những hôi hè đã cách xa

Giáng Sinh chấm dứt, Tết vừa qua

Đến mùa bông rụng nào ai biết

Những cánh hoa rơi, lượn trước nhà.

***

Thảo mộc cũng đang chép sử đời

Từ khi chớm nụ đến khi rơi

Âm vang vỏ nứt ngày viên mãn

Trận gió cơ duyên đến chuyển dời.

***

Cũng giống như mình mang lấy thân

Tuân theo trời đất luật xoay vần

Dẫu rằng lịch sử không gì cả

Sớm tối có mình làm chứng nhân.

***

Sinh nhật mỗi năm đến hạn kỳ

Như mùa bông rụng chẳng ngày ghi

Một khi cùng gió thăm đây đó

Lăn lóc nằm quên một vỉa hè.

***

Diễn lại mãi thôi một vận hành

Hóa sinh hoàn tất kiếp vô danh

Nếu đời bình thản như cây cỏ

Chắc chẳng còn ai tiếc tuổi xanh.

TRẦN VĂN NAM

(Trích trong tập thơ của Trần Văn Nam, nhà xb.

Đời ở Nam California,  ấn hành năm 1991)

***

Con Đường Mang Tên

Đại Tá Grimaud

Thời thực dân tàn rụi

Tôi đến ngụ Sài gòn

Góc đường Đại tá Pháp

Thân quen ba năm tròn.

***

Chính đường Phạm Ngũ Lão

Xưa cư xá Pháp kiều

Bảng Cite’ còn đó

Trên bờ tường phong rêu.

***

Một hôm vào ngõ cụt

Thấy ông thủy thủ già

Người từ chối về nước

Dưới trăng, gõ nhịp ca.

***

Lời hát đời lính thủy

Trấn đóng Ấn Độ Dương

Tuần tra Địa Trung Hải

Cờ Pháp lộng bốn phương.

***

Thôi, không nhắc quá khứ

Thấy ông lúc xế chiều

Cảm chung tình nhân thế

Cái gì cũng đổ xiêu.

***

Hai năm sau trở lại

Được biết ông không còn

Dọc ngang mà hệ lụy

Cuối đời xa nước non.

TRẦN VĂN NAM

Walnut, California, tháng 11 năm 2007

***

Tiếng Cúc Cu

Trên Thành Phố Walnut

Khép mỏ, phình cổ gọi

Những tiếng kêu rạc rời

Trên hàng thông thế kỷ

Buông vào trưa chơi vơi.

***

Con trống đang gọi mái

cứ tháng chín đến mùa

Tiếng gọi từ tiền kiếp

Gọi tuần hoàn, già nua.

***

Đáng vui mùa trống mái

Sao nghe buồn xa xưa

Lẽ tồn sinh vẫn vậy

Từ lịch kiếp đong đưa.

***

Giờ này ngoài quán phố

Chàng trai vuốt tóc ai

Giọt cà phê thong thả

Hướng tình vào tương lai.

***

Giờ này trên bến cảng

Tụ điểm những tình nhân

Trời chiều mây bảng lảng

Họ ngã vào thiết thân.

***

Dòng đời như vậy đó

Nào phải buồn hay vui

Lời thiên thu tạo vật

Hân hoan mà ngậm ngùi.

TRẦN VĂN NAM

Walnut, California, tháng 5 năm 2005

***

Thiết Lộ Khuất

Ga thành phố thu vàng đường rực lá

Mùa đã mát trời, tất cả lây vui

Trên thềm ga, đôi lứa Việt ngậm ngùi

Chắc ít thôi, vì chỉ là tạm biệt.

***

Xe Amtrak sẽ về miền núi tuyết

Colorado mờ biếc cao nguyên

Người ở Cali học nốt ra trường

Hẹn cũng nghiệp nghề nơi vùng xa ấy.

***

Mấy phút chia tay, thoắt không còn thấy

Thiết lộ lẫn vào phố lớn ngăn che

Bãi trống xa, lại thấp thoáng đoàn xe

Rồi khuất hẳn bởi chập chùng cao ốc.

***

Kẻ ra đi trên hành trình xa lắc

Có cuộc đời đã tê tái đôi phen

Chuyến xe trầm theo dãy núi nhá nhem

Tuyết trắng Denver đỉnh trời liên tiếp.

***

Nếu hẹn hò mai không thành duyên kiếp

Sẽ buồn như mấy tình lỡ phôi pha

Nếu thiết lộ chỉ tạm khuất sân ga

Xin nối dài cho thành đường thiên lý.

TRẦN VĂN NAM

(Trích Tạp chí Tân Văn, số 15, Nam California, tháng 10 năm 2008)

9 BÀI THƠ VỚI ĐỀ-TÀI

VẬT LÝ VŨ TRỤ

***

Viễn Khách Ngàn Năm

Từng mảng bay ngoài Hệ Thái Dương

Những băng đá tảng thoát từ trường

Nương theo quỹ đạo thiên hà lớn

Rồi cũng trong vòng lực hỗ tương.

***

Cả trời Trọng-lực đang tranh đua

Vũ trụ giằng co sức giạt lùa

Có tảng rơi dần vào sức hút

Xuống vùng thiêu đốt Mặt-Trời-Vua.

***

Gió mặt trời làm nước bốc hơi

Thành đuôi sao chổi sáng xanh ngời

Dài mươi triệu dặm bay lừng lững

Quét lửa dạ hành, đuôi tả tơi.

***

Có cái ngàn năm một giáp vòng

Cái trăm năm, quỹ đạo đi xong

Bầu trời cũ, những chòm sao bạn

Viễn khách ngàn năm, ai ngóng trông?

***

Chợt nhớ năm nào sáng thủy tinh

Góc trời Khánh Hội chớm bình minh

Ta xem sao chổi bên kia bến

Sau đó, đường ai quỹ đạo mình.

***

Quỹ đạo trời, vòng khép lạc quan

Hẹn nhau thiên kỷ năm hai ngàn

Đường bay tái ngộ, đường sao chổi

Dù mất hay còn cõi thế gian.

***

Lốc Xoáy

Tần số chu kỳ ánh sáng xa

Đến từ thăm thẳm những thiên hà

Mỗi đêm thưa bớt vòng truyền sóng

Vì vũ trụ này giãn nở ra.

***

Vang động Ngân Hà trên cõi cao

Đang vào cơn trốt chuyển, lao đao

Lực gì khiến thiên hà xoáy lốc

Lực của Rún Trời mạnh xiết bao.

***

Ta lắng tai nghe vô bến bờ

Bên thềm khuya khoắt đêm xanh lơ

Đem lòng phơi trải vào cao rộng

Khi phố buồn yên lặng ngủ mơ.

***

Hình như có hạt bụi chơi vơi

Có giọt sương khuya xuống rạc rời

Sinh vật hành trình vào số kiếp

Đến rồi đi, một cuộc rong chơi.

***

Ếch ngồi đáy giếng đoán trời mưa

Con kiến truyền tin gió đổi mùa

Nhân thế phóng tâm dò vũ trụ

Biết mà chơi, biết mấy cho vừa.

***

Trăng sáng đầu giường vọng cố hương

Bên kia giờ ngọ, đây đêm trường

Vòm sao còn ở tầm trông thấy

Thì bán cầu nào phải viễn phương.

***

Tháng Tám Nhiều Sao Băng

Tháng tám trời khuya quẹt lửa diêm

Sao băng từng chập rọi vô biên

Có đêm liên tục rồi thưa hẳn

Như một định ngày tự cõi thiên.

***

Bởi Địa Cầu xoay tới điểm giao

Gặp dòng thiên thạch vút lao đao

Đá trời, vụn mảnh, bay rầm rập

Sức mạnh vận hành, vũ trụ chao.

***

Những tảng dị hình muôn cổ sơ

Tuân theo quỹ đạo tự bao giờ

Vụn từ tan rã hành tinh đụng

Trên cõi ngàn năm như nhởn nhơ.

***

Trái Đất hút, nguồn lực chứa chan

Đá vào khí quyển, cháy tro than

Cả đêm, sao xẹt rừng thông lớn

Những đốm tàn hơi xuống bãi ngàn.

***

Cổ đại nghìn thu đá trước thềm

Còn là quá trẻ với tầng trên

Đá này đá nọ bao nhiêu tuổi

Ở với đời người mấy kiếp thêm.

***

Sử Ghi Từ Đời Tống

Một đêm Trung cổ trên hoàng cung

Chợt lóe vì sao lúc nổ bùng

Rực sáng vài đêm rồi lại tắt

Suy ra triều đại sắp lâm chung.

***

Nhà thiên văn đã lỡ thông tri

Dư luận xôn xao lẽ trị vì

Hình phạt phao đồn là trảm thủ

Chuyện xưa đời Tống, sử còn ghi.

***

Tính đã ngàn năm biến đổi đời

Bao nhiêu triều đại đã thay ngôi

Mà tàn dư của vì sao nổ

Còn tụ mờ mờ đám bụi hơi.

***

Xa lắm, con người không thấy đâu

Chỉ luồng tín hiệu đến địa cầu

Bụi hơi quần tụ hình cua biển

Điện toán họa từ viễn vọng thâu.

***

Năm ngàn năm cách biệt quang niên

Tro bụi còn trên một cõi miền

Trụ bóng loài cua nằm biển lặng

So đời dưới thế, nắng qua hiên.

***

Hố Đen Black Hole Có Thật

Viễn-vọng-kính phóng lên thượng tầng

Hướng về chi chít giải sao giăng

Giữa Thiên Hà, Vực Trời xoay chuyển

Vòng xoáy ngoài, ngàn tia phát quang.

***

Trước khi hút xuống vũng-càn-khôn

Vẩn thạch, hành tinh, chạy dập dồn

Tia cực tím khó vào Trái Đất

Chính từ vực thẳm bắn ra luôn.

***

Đo tia cực tím xuyên qua trời

Gần miệng vực, càng rải khắp nơi

Quả có Vực Trời đang hiện diện

Lực vào sức hút biệt tăm hơi.

***

Nhìn trời tự hỏi ta nơi đâu

Dù ở Đông hay Tây bán cầu

Dù nắng quê là đêm viễn xứ

Địa Cầu xanh nhỏ biển năm châu.

***

Trăng lặn phương nào ở chốn xa

Cuối đêm mọc sáng giải Ngân Hà

Nhìn Thiên Hà giữa lòng cao thẳm

Mà thấy thế gian chỉ một nhà.

***

Vạn niên ánh sáng, muôn trời sâu

So với cuộc đời khoảnh khắc mau

Trái Đất ta đang vòng quỹ đạo

Xứ người, quê cũ, khác gì nhau.

***

Tàu vũ trụ về Trái Đất quen

Báo tin tìm thấy Vực Trời đen

Nghe như bốn biển vòng quanh nhỏ

Và nghĩ quê mình chỉ kế bên.

***

Lửa Tập Trung

Phòng thí nghiệm dài trong đất sâu

Chạy vòng dưới núi bên trời Âu

Tăng cường nhiệt độ lên hàng tỉ

Tái diễn càn khôn buổi khởi đầu.

***

Vật chất siêu vi chạy nổ tung

Trong lò phản ứng đường vòng cung

Nhanh bằng ánh sáng, hạt đụng hạt

Nhân tạo làm nên lửa tập trung.

***

Họ đang tái tạo hạt căn nguyên

Vật chất sinh ra tự ảo huyền

Vũ trụ do từ nguồn hạt nhỏ

Hình thành qua lớp lớp cơ duyên.

***

Thí nghiệm càn khôn, lúc nổ tan

Bầu trời, một đám cháy miên man

Cái lò nung nấu sinh muôn vật

Đất đá nguội dần đón thế gian.

***

Trận nổ Khai-Thiên có thật không?

Trời sao nay vẫn lửa đang hồng

Thiên hà, tinh tú, còn bay miết

Sóng nhiệt đầy trời chẳng viển vông.

***

Người tốn hao, tìm lẽ nhiệm mầu

Hơp nhau nhiều nước ở trời Âu

Bình thường, mình cũng mê huyền ảo

Thử hỏi ngàn sao tự bởi đâu?

***

Vô Tuyến Từ Giải Ngân Hà

Làn sóng khó thâu qua điện đài

Hướng trời, giàn Viễn Vọng căng tai

Ngóng nghe từ giải Ngân Hà đến

Tín hiệu trùng trùng xuống vãng lai.

***

Các thiên thể chính là nam châm

Gây triền miên những chuyển động ngầm

Từng luồng sóng-hạt siêu tốc độ

Tạo cuồng lưu vô tuyến vi âm.

***

Không hệ thống do từ trí khôn

Sóng âm, mớ hỗn tạp vô hồn

Tín-hiệu-đồ truy ra vô nghĩa

Sinh vật nào đâu, cõi trống trơn!

***

Đan chéo dọc ngang, xoáy cực mau

Siêu-vi-hạt cháy lửa thiên thâu

Đụng nhau, hủy thể, rồi tân tạo

Vật chất ngàn tia vút địa cầu.

***

Đêm đêm Viễn Vọng quay thăm dò

Mong sứ điệp nào xuống nhỏ to

Vẫn biệt tăm hơi ngoài Trái Đất

Lẽ nào không, khắp cõi vô bờ.

***

Hãy nghĩ không gian còn chúng sinh

Những đời sống tít tắp hành tinh

Hãy chờ làn vô-tuyến hệ-thống

Từ trí khôn ngoài Trái Đất mình.

***

Quái Vật Vũ Trụ

(Các viễn-vọng-kính từ Trái Đất đều chụp được hình

ảnh Thiên Hà M.87. Trung tâm của nó phóng xuất

ra một luồng năng lượng dài sáu ngàn quang-niên.

Thiên Hà M.87 cách Ngân Hà 50 triệu năm ánh sáng.)

*

Phía chòm sao Xử Nữ Đồng Trinh

Nhưng thật sâu trong trời lặng thinh

Nơi ẩn một Thiên Hà cực lớn

Quang niên vời vợi triệu hành trình.

***

Năm chục triệu năm tới cõi trần

Đường đi ánh sáng xé tinh vân

Từ xa ta thấy như toàn cảnh

Sức mạnh quần cư sao chuyển vần.

***

Tâm điểm Thiên Hà lửa hỗn mang

Vọt ra xanh biếc vòi hào quang

Giăng dài sáu ngàn năm ánh sáng

Xa thẳm nhìn như sợi chỉ ngang.

***

Nếu biết trăng soi chỉ một giây

Ánh dương tám phút lại về đây

Vòi hào quang quả là ghê gớm

Năng lực nào trong khoảng tối đầy.

***

Quái vật kia là sức vạn năng

Hỗn mang lập lại thế cân bằng?

Vực Trời tác động hay sao nổ?

Vòi sáng nhìn như lửa giá băng.

***

So thấy mong manh trái đất này

Chỉ là thiên thể vật vờ bay

Huống chi mình, phận hèn cây cỏ

Hang dế nhìn ra vũ trụ bày.

***

Quần Tụ Rải Rác

Viễn vọng cõi trời bằng mặt gương

Nhãn quan cực mạnh vào miên trường

Thấy xa hàng triệu năm ánh sáng

Vạn Thiên-hà, vạn bãi kim cương.

***

Mỗi một Thiên-hà hàng tỉ sao

Quay tròn thành bãi như cù lao

Do từ Trận Nổ thời mù mịt

Tinh tú quần cư tự thuở nào.

***

Tinh tú rải trời tốc độ mau

Tụ quần từng cõi, biệt xa nhau

Thời gian khởi sự là khi đó

Mười ba tỉ năm, thuở bắt đầu.

***

Rồi triệu bãi sao giãn nở hoài

Làm không gian rộng mãi ra thôi

Tiêu hoài năng lượng thành băng giá

Thiên thể sẽ ngừng, dứt chuyển trôi?

***

Nghĩ xa nghĩ lại cái ta gần

Với phận người mang một tấm thân

Bảy tám mươi năm làm giới hạn

Trách sao người chẳng khóc phù vân.

***

Nghĩ xa nghĩ lại không gian mình

Trái Đất, trời quê, ta quẩn quanh

Tre mọc bìa làng, dừa thẳng tắp

Hồn từ viễn xứ nhớ quê xanh.

TRẦN VĂN NAM